0933 803 222

Gọi ngay

info.thegioihatgiong@gmail.com

KĨ THUẬT GIEO TRỒNG DƯA CHUỘT, DƯA LEO

Kĩ thuật gieo trồng dưa chuột, dưa leo

1. Chọn đất và chuẩn bị đất

– Vị trí đất trồng: Khu vực trồng dưa phải cách ly với khu vực bị ô nhiễm, không bị ảnh hưởng trực tiếp từ các nguồn chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt từ các khu ân cư, bệnh viện, các lò giết mổ, nghĩa trang, đường giao thông lớn.
– Đất trồng dưa chuột nên chọn khu vực đất cao, dễ thoát nước nhưng chủ động nguồn nước tưới, có tầng canh tác dày 20-30cm. Đất thịt nhẹ hoặc cát pha có độ pH từ 6- 6,5. Nếu pH thấp hơn thì dùng vôi bột để tăng pH.
– Ngoài ra, đất phải được xác định hàm lượng một số kim loại nặng trước khi sản xuất và trong quá trình sản xuất đảm bảo không vượt quá ngưỡng cho phép như: hàm lượng asen không vượt quá 12mg/kg đất khô, kẽm 200, đồng 50…
– Trong trồng dưa chuột, bà con đặc biệt chú ý phải chọn đất luân canh với cây lúa nước hoặc đậu, bắp, ngô…Trước đó 2 vụ không trồng các cây cùng họ như dưa leo, khổ qua bầu bí…để tránh sâu bệnh tồn dư…
– Đất trồng cần được cày bừa kỹ, làm nhỏ, tơi xốp, nhặt sạch cỏ dại. Nếu cần phải xử lý sâu bệnh thì dùng vôi bột để xử lý đất.
– Sau khi làm đất tiến hành lên luống: Luống dưa rộng 1,2 m – 1,5 m, cao 25 – 30 cm. Rãnh nên để rộng từ 30 – 35 cm..
– Sau khi lên luống, rạch 1 hàng nhỏ ở giữa luống và tiến hành bót lót. Bà con chú ý phân bón lót phải là phân hữu cơ đã ủ hoai mục…Bón 1 lượt phân hữu cơ rồi bón lân lên trên, sau đó phủ một lớp đất mỏng lên mặt luống.

1.1 Thời vụ trồng
Thời vụ: dưa chuột có thể trồng quanh năm nhưng có hai vụ chính:
– Vụ xuân: gieo từ cuối tháng 1 đến cuối tháng 2 dương lịch.
– Vụ đông: gieo từ đầu tháng 9 đến cuối tháng 10.
Ngoài ra dưa chuột cũng thích hợp với vụ hè tháng 4, 5, 6. Nếu bà con trồng dưa chuột xen giữa 2 vụ lúa thì nên làm bầu để tranh thủ được thời vụ.

2. Xử lý hạt giống

a. Chuẩn bị hạt giống
Chọn hạt giống đều, sạch bệnh, không lép.
Bảo quản trong môi trường khô, mát, tránh ẩm mốc trước khi xử lý và gieo.

b. Khử trùng sơ bộ (tùy chọn theo điều kiện thực hành)
Có thể khử trùng nhẹ nếu hạt có dấu hiệu ẩm mốc rõ ràng hoặc nguồn hạt chưa đảm bảo: ngâm hạt trong dung dịch natri hypochlorite (NaOCl) hoặc vôi theo hướng dẫn, sau đó rửa kỹ bằng nước sạch. (Nguồn: thực hành phổ biến trong nông nghiệp).

c. Ngâm kích thích nảy mầm (thường dùng)
Ngâm hạt trong nước ấm 50–52 °C theo tỷ lệ “2 phần nước sôi pha với 3 phần nước lạnh” để đạt nhiệt độ mục tiêu khoảng 50–52 °C. Ngâm trong 3–4 giờ.
Mục đích: làm mềm vỏ hạt, giúp hạt hấp thu nước nhanh, kích hoạt nảy mầm.

d. Ủ ẩm (ủ nứt nanh)
Sau ngâm, rửa sạch hạt rồi ủ trong khăn ẩm tại nhiệt độ khoảng 28–30 °C, độ ẩm không khí khoảng 80–85 %, nơi ít ánh sáng.
Sau 12 giờ, kiểm tra lại khoảng ẩm và khăn. Sau 24–36 giờ, hạt sẽ bắt đầu nứt nanh; rễ mầm dài đạt khoảng 1/3 chiều dài hạt thì dùng để gieo.

e. Gieo vào khay bầu/cốc ươm
Sử dụng khay bầu, túi nhựa đen hoặc lá chuối để làm bầu nhỏ; mỗi bầu gieo 1 hạt đã nứt nanh.
Giá thể đơn giản: 40% đất bột + 60% mùn hữu cơ (trấu hun, xơ dừa, bã thực vật hoai mục) + bón 15 g supe lân/100 kg giá thể để hỗ trợ sinh trưởng ban đầu.
Tạo lỗ nhỏ (~1 cm), đặt hạt vào rồi phủ nhẹ giá thể, tưới ẩm đều, đặt nơi ấm áp để cây con sinh trưởng.

3. Kỹ thuật làm vườn ươm

a. Chuẩn bị đất và xử lý hạt giống
Chuẩn bị đất trồng
Trồng dưa leo cần sử dụng đất thịt nhẹ, tơi xốp, giàu mùn và thoát nước tốt. Độ pH lý tưởng là 6.0 – 6.5; nếu đất quá chua (pH < 5.5) nên rắc thêm vôi để điều chỉnh trước khi trồng. Làm đất kỹ, sạch cỏ và trộn sẵn phân hữu cơ hoặc phân vi sinh vào đất để cải thiện độ phì nhiêu.
Xử lý hạt giống
Ngâm hạt trong nước ấm (tỷ lệ “2 phần nước sôi : 3 phần nước lạnh”, tương đương khoảng 50 °C) trong 4–6 giờ để kích thích nảy mầm. Sau đó, vớt hạt ra và ủ trong khăn ẩm ở nhiệt độ 28–30 °C cho đến khi hạt nứt nanh (mầm trắng nhú lên), thường sau 3–5 ngày.

b. Gieo trồng và bố trí cây
Cách gieo
Có thể gieo trực tiếp vào luống hoặc gieo qua bầu ươm. Khi gieo trực tiếp, đặt 1–2 hạt mỗi hốc, sâu khoảng 1–1.5 cm, phủ một lớp đất mịn và phủ thêm trấu hoặc rơm mỏng. Khi cây cao 2–3 lá thật, bứng cây ươm ra trồng vào ruộng.
Mật độ trồng
Thông thường, cây cách cây 35–40 cm, hàng cách hàng 1.2 m, đạt mật độ khoảng 2.100–2.400 cây trên diện tích 1.000 m².
Thời vụ trồng
Miền Bắc: vụ xuân gieo tháng 2–4, vụ thu gieo tháng 8–9.
Miền Trung: có thể trồng quanh năm, tránh mùa mưa bão.
Miền Nam: vụ chính từ tháng 11–1, vụ phụ từ 5–6.

c. Chăm sóc, làm giàn và quản lý vườn
Tưới nước và bảo vệ ẩm
Dưa leo cần giữ ẩm đều cho đất, đặc biệt giai đoạn cây con và ra hoa. Tránh phun nước lên lá để giảm bệnh nấm, nên tưới gốc là tốt nhất. Trong mùa mưa cần đảm bảo luống cao và có rãnh thoát nước để tránh úng.
Làm giàn cho cây leo
Với giống leo, làm giàn (tre, lưới, dây chắc chắn cao khoảng 1.5–2 m) để cây leo giúp tiết kiệm diện tích, quả thẳng và vườn thông thoáng giảm bệnh. Các dạng DIY như giàn hình chữ A, khung dây hoặc sử dụng giàn tre đều phù hợp.
Bón phân thúc
Bón lót phân hữu cơ hoặc phân vi sinh trước khi trồng. Giai đoạn cây con dùng phân lân để kích rễ; ra hoa và làm quả cần tăng cường phân đạm và kali theo chu trình bón thúc. Cần đã đảm bảo cân đối dinh dưỡng và theo sát giai đoạn sinh trưởng.
Lưu ý quan trọng:
Hiện tượng dưa chuột (dưa leo) chỉ ra hoa đực mà không thấy hoa cái là một vấn đề khá phổ biến, nhất là trong điều kiện thời tiết bất lợi hoặc kỹ thuật canh tác chưa phù hợp.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này thường do thiếu ánh sáng, khi cây bị che rợp hoặc mật độ trồng quá dày khiến cây ưu tiên sinh trưởng lá và thân hơn là hình thành hoa cái. Ngoài ra, nhiệt độ ban đêm cao hơn 25°C kéo dài cũng làm giảm khả năng phân hóa mầm hoa cái, dẫn đến tỷ lệ hoa đực nhiều hơn.

Cây bón thừa đạm khiến lá xanh tốt, thân mập nhưng cũng hạn chế sự hình thành hoa cái. Một số giống dưa chuột thụ phấn tự do (open-pollinated) vốn có tỷ lệ hoa đực cao hơn nên dễ gặp tình trạng này. Đồng thời, hoa đực thường xuất hiện sớm hơn, hoa cái thường ra muộn hơn khoảng 7 – 10 ngày nên nếu người trồng thiếu kiên nhẫn cũng dễ lầm tưởng rằng cây không có hoa cái.

Để khắc phục hiện tượng trên, cần điều chỉnh dinh dưỡng hợp lý bằng cách giảm đạm, tăng phân lân (P) và kali (K) để kích thích cây ra hoa cái, kết hợp bổ sung các loại phân bón chứa Bo, Canxi, Kẽm nhằm hỗ trợ quá trình phân hóa mầm hoa.

Bên cạnh đó, cần chú ý tưới nước đều đặn, đảm bảo đất luôn đủ ẩm và tạo điều kiện cho cây nhận ánh sáng ít nhất 6 giờ mỗi ngày. Trong trường hợp cần thiết, người trồng có thể sử dụng chất điều hòa sinh trưởng như Ethrel (ethephon) với nồng độ 150 – 200 ppm phun vào sáng sớm, khi cây có từ 3 – 4 lá thật để tăng khả năng hình thành hoa cái, tuy nhiên cần thận trọng và có kinh nghiệm khi sử dụng.

Một biện pháp khác là trồng giống lai F1 vốn có ưu điểm về khả năng ra hoa cái cao, năng suất ổn định và ít chịu ảnh hưởng hơn từ điều kiện môi trường. Ngoài ra, cần chú ý biện pháp canh tác như che mát cho ruộng vào ban ngày, hạn chế gió nóng và tưới ẩm thường xuyên để hạ nhiệt độ ban đêm, đặc biệt giữ mức dưới 25°C. Việc trồng đúng thời vụ khi thời tiết mát mẻ, ban đêm có nhiệt độ thấp hơn sẽ giúp hạn chế tối đa tình trạng cây ra nhiều hoa đực mà ít hoa cái.

4. Mật độ và khoảng cách
Giống dưa chuột quả nhỏ và dưa chuột ăn tươi: Cây cách cây 40 – 45 cm trong vụ xuân và 30 – 35cm trong vụ đông.Mật độ: 30.000 – 33.000 cây/ha;
Giống dưa chuột bao tử: Cây cách cây: 60cm trong vụ đông và 70cm trong vụ xuân. Mật độ: 25.000 – 28.000 cây/ha.

5. Cách trồng

a. Giai đoạn cây con — từ nảy mầm đến phát triển lá và leo giàn
Giai đoạn nảy mầm & cây con (khoảng 3–5 ngày sau gieo): khi hạt hấp thu đủ nước và oxy, mầm cây sẽ nhú lên khỏi bề mặt đất. Sau đó, cây phát triển lá mầm rồi tới 1–2 lá thật, cao khoảng 10–15 cm là thời điểm thích hợp để bón thúc nhẹ và duy trì độ ẩm đều cho cây.
Phát triển thân cây & leo giàn: sau khi có 2–3 lá thật, thân cây sẽ leo (nếu sử dụng giàn) hoặc lan rộng mặt luống. Nếu trồng giống leo, nên làm giàn để tiết kiệm không gian, giúp quả thông thoáng và dễ thu hái. Tưới gốc giữ ẩm màng giúp hạn chế bệnh nấm.

b. Giai đoạn ra hoa và thụ phấn
Hình thành nụ và hoa: khoảng 2–3 tuần sau gieo, cây sẽ xuất hiện nụ hoa rồi đến hoa đực, sau đó là hoa cái. Nếu dùng giống parthenocarpic, cây có thể cho trái mà không cần thụ phấn. Trong môi trường tự nhiên, cần đảm bảo ong và côn trùng thụ phấn (nếu không phải loại không cần pollinator).
Chăm sóc khi ra hoa: bón thúc bằng phân có tỉ lệ đạm và kali thích hợp để hỗ trợ tạo hoa, giúp cho hoa đậu trái khỏe. Duy trì độ ẩm đất cao nhất ở giai đoạn này (85–90%) để thúc quả phát triển.

c. Giai đoạn tạo quả và thu hoạch
Hình thành quả non: sau khi hoa cái được thụ phấn, trái nhỏ sẽ hình thành ngay tại vị trí hoa. Trong khoảng 8–10 ngày, trái phát triển nhanh về kích thước và có thể thu hoạch nếu đạt độ cứng và màu sắc chuẩn.
Thu hoạch: thời gian từ gieo đến thu hoạch lần đầu khoảng 50–70 ngày, tùy giống. Thu thường xuyên để khuyến khích cây tiếp tục ra hoa và đậu quả mới, giúp năng suất kéo dài